Aanwezigen: Janine Vermeulen, Margje Vlasveld, Shirley Tromp (nieuwe notuliste), Gerrit-Jan de Bruyn, Brigitta Kjaeir, Ans Molenkamp, Annet Willekes, Anne Marie van Dam, Masja Walen, Marijke Deurlo, Peter van Helsdingen, Ton Duijndam, Jan Paul Erdman, Ben van Leeuwen, Martin, Joop Vlieg, Peter Voorn, Jacques van Rijn.
Opening en introductie: Margje Vlasveld heet oude bekenden en nieuwe mensen welkom op het Groen Idee Café. Voor deze avond hebben we Joop Vlieg uitgenodigd om te komen vertellen over paddenstoelen. Het Groen Idee Café is geïnteresseerd in wildplukken van paddenstoelen, maar weet dat dit gevaarlijk is, aangezien pas geleden iemand is overleden aan het eten van de verkeerde paddenstoel. Na de pauze zal Janine Vermeulen een korte film vertonen over een paddenstoelproject in India van de ETW (Embrace the World). Ook zijn er ecologische bloembollen te koop van Bessie Schadee.
Presentatie/ Lezing van Joop Vlieg: (Eetbare)Paddenstoelen, Eten uit de wilde natuur.
Joop Vlieg wil in deze lezing graag de liefde voor zijn hobby paddenstoelen aan ons overbrengen. Ben van Leeuwen assisteert hem met een power-pointpresentatie.
Joop waarschuwt ons als eerste dat paddenstoelen vaak niet weten wat hun kleur moet zijn, dus dat het vaak best lastig is om paddenstoelen uit elkaar te halen.
Wat is een paddenstoel eigenlijk? Een paddenstoel is een kleine vruchtlichaam van een zwamvlok. De zwamvlok zie je eigenlijk niet boven de grond, maar is altijd aanwezig, terwijl de paddenstoel als vruchtlichaam tijdelijk aanwezig is. Een zwamvlok is een geheel van dunne witte draadjes in de voedingsbodem, welke fijn vertakt zijn en overal doordringbaar.
De zwam behoort tot het schimmelrijk. Een schimmel ontwikkelt zich n.a.v. gunstige omstandigheden, zoals een rijke voedingsbodem en vocht. Paddenstoelen hebben geen/niet veel licht nodig. Ze ontwikkelen sporen. Iedere spoor heeft een ander complementair spoor nodig om vrucht te kunnen dragen.
De hoofdindeling van de zwammen:
1) Steeltjeszwammen (rijpe sporen worden weggeschoten)
2) Zakjeszwammen (rijpe sporen worden in een zakje bewaard en daaruit gespoten)
Deze twee soorten paddenstoelen verschillen hierdoor sterk. Ze maken elk heel andere vruchtlichamen.
Ad 1) Voorbeelden van steeltjeszwammen:
Trilzwammen (voelen gelei of rubberachtig aan)
Roesten (parasiteren) en Branden (transformeren plant)
Plaatjesloze vlieszwammen (vindbaar in het Heempark te Leiderdorp)
Buikzwammen (hebben vaak een kogel of peervormig lichaam inclusief de stinkzwam)
Plaatjeszwammen en Boleten (Dit zijn de grootste families met een hoed).
Ad 2.) Voorbeelden van zakjeszwammen:
Schijfzwammen: (open schotelvormig vruchtorgaan).
Kernzwammen: (met grotendeels afgesloten vruchtorgaan, vaak op gekapte boompjes).
Truffel (sporenvorming in afgesloten bolvormig orgaan).
De truffel is erg duur. Deze paddenstoel is vindbaar in Frankrijk en Italie. In Nederland is de truffel vindbaar bij Wassenaar, vlakbij het Schelpenpad.
Hoe lang leven paddestoelen?
Sommige paddestoelen leven maar een paar dagen. Andere paddenstoelen kunnen weken, maanden, jaren, eeuwen leven.
Wanneer kun je paddenstoelen vinden?
Paddenstoelen zijn bijna altijd vindbaar, maar de kans om ze te zien is het grootst in de herfst. Dit jaar is een bijzonder gunstig paddenstoel jaar, omdat we veel water in voorjaar gehad hebben en de temperatuur geschikt is (geweest).
Wat is het nut van paddenstoelen?
Paddenstoelen helpen de natuur opruimen. Alles wat dood is gegaan wordt getransformeerd door de zwammen. Elke zwam heeft zijn eigen strategie om voedsel te verkrijgen.
Drie verschillende voedselstrategieën:
1.) Sapotrofen onttrekken voedingsstoffen uit dode bomen, planten of dieren.
2.) Parasieten onttrekken voedsel aan levende organismen en berokkenen deze schade.
3.) Symbionten leveren de waardboom/ plant voedingsstoffen en bescherming tegen ziekten. Zij nemen organische stoffen op uit de boom/ plant en wisselen glucose uit.
Hoe kan je een paddenstoel herkennen?
- Door te kijken, voelen, ruiken en eventueel proeven.
- Door waarnemingen, incl. datum en standplaats te noteren.
- Door te fotograferen.
- Door te plukken (alleen voor studiedoeleinden).
- Door een sporenafdruk te maken.
- Door een doorsnede te maken.
- Door het determineren determinatietabellen, paddestoelengidsen, internet (Nederpix, Nederlandse Mycologische Vereniging) maar het is beter om met deskundigen mee te gaan.
Joop waarschuwt ons: Alle paddenstoelen zijn eetbaar, maar sommige slechts een keer!! De Groene Knolamaniet bijvoorbeeld is grootschalig vindbaar in het bos. Deze zwam lijkt op de champignon, maar het is levensgevaarlijk om deze te eten. In oktober 2010 is een paddenstoel-kenner uit Heerlen notabene gestorven aan het eten van een groene knolamaniet.
Joop raadt ons aan geen bier of wijn te drinken tijdens het eten van paddenstoelen. Deze combinatie is schadelijk. Hij raadt ons tevens aan jonge paddenstoelen te eten en te beginnen met een klein hapje, aangezien sommige mensen gevoelig zijn in het eten van paddenstoelen. Eetbare paddenstoelen die te lang staan, worden alsnog giftig en schadelijk.
Hieronder volgt het lijstje met eetbare paddenstoelen dat Joop aan ons gaf:
Eetbare paddenstoelen (te koop)
- Gekweekte champignon (Agaricus bisporus)
- Gewone oesterzwam (Pleurotus ostreatus)
- Shii-take (Lentinus edodes)
- Morieljes
- Gewone en Kegelmorielje (Morchella esculenta en M. elata)
- Cantharel (Cantharellus cibarius)
- Gewoon eekhoorntjesbrood (Boletus edulis)
- Truffels, w.o.:
- Perigord en Witte truffel (Tuber melanosporum en T. magnatum)
- Zwavelzwam (Laetiporus sulphureus)
- Geschubde inktzwam (Coprinus comatus)
- Fluweelpootje of Eno-kitake (Flammulina velutipes)
- Hoorn des overvloed (Craterella cornucopioides)
Eetbare paddestoelen ( wild zelf plukken)
- Anijschampignon (Agaricus arvensis)
- Schubbige boschampignon (Agaricus silvaticus)
- Weidechampignon (Agaricus campestris)
- Parelamaniet (Amanita rubescens)
- Roodbruine slanke amaniet (Amanita fulva)
- Kastanjeboleet (Boletus badius)
- Voorjaarspronkridder (Calocybe gambosa)
- Biefstukzwam (Fistulina hepatica)
- Eikhaas (Grifola frondosa)
- Echt judasoor (Hirneola auricula-judae)
- Gewone fopzwam (Laccaria laccata)
- Reuzenbovist (Langermannia gigantea)
- Paarse schijnridderzwam (Lepista nuda)
- Grote parasolzwam (Macrolepiota procera)
- Knolparasolzwam (Macrolepiota rhacodes)
- Regenboogrussula (Russula cyanoxantha)
- Appelrussula (Russula paludosa)
- Smakelijke russula (Russula vesca)
- Koeienboleet (Suillus bovinus)
In de omgeving van Leiden zijn (eetbare) paddenstoelen te vinden in Rijngeest, Endegeest, de duinen, de Leidse Hout en Cronesteijn.
Als je meer wilt weten over paddenstoelen raadt Joop de volgende boeken aan:
Waar kan je paddestoelen vinden?
Vliegenzwammen op het Rapenburg, een gids over paddestoelen in de binnenstad van Leiden, door Hans Adema.
Hoe kan je paddestoelen bereiden?
‘Bos op je bord’, een boek over het plukken en eten van paddenstoelen, door ..
Reacties op de presentatie:
De lezing over paddenstoelen wordt enthousiast ontvangen door de aanwezigen. Er worden veel vragen gesteld. Hieronder volgt een samenvatting:
VRAAG: Kun je sporen van paddenstoelen zaaien in je tuin?
ANTWOORD: Nee, sporen zaaien werkt niet. Waarschijnlijk zijn de omstandigheden voor spoorontwikkeling niet gunstig als je al geen paddenstoelen in je tuin hebt. Wel zou je een stuk hout uit het bos kunnen meenemen. Als je paddenstoelen wilt kweken in je tuin, moet je beginnen met het creëren van een geschikte substraat/ voedingsbodem voor de betreffende zwam die je wilt kweken. Een gemakkelijke paddenstoel die in het donker groeit, is de champignon. Paardenmest werkt goed bij het kweken van champignons. Oesterzwammen groeien op oude beuken en eiken. Bij de specialist kun je substraten voor in het hout krijgen.
VRAAG: Heeft de vliegenzwam hallucinerende eigenschappen?
ANTWOORD: Nee, andere paddenstoelen werken sterker. Er zijn 182 soorten verboden paddenstoelen. De bosbeheerders zijn verplicht deze soorten te ruimen bij groei in hun bos.
VRAAG: Kun je van tevoren weten of het een goed paddenstoel-jaar wordt of niet?
ANTWOORD: De zwam is afhankelijk van omstandigheden. Een goed vochtig jaar voorspelt meer paddenstoelen dan het jaar ervoor. Toch kun je niet als bij een weerbericht voorspellen dat er de komende jaren veel paddenstoelen zullen zijn. De voedingsbodem raakt op den duur uitgeput. Wel is het mogelijk dat ze zich in de buurt op betere grond zullen ontwikkelen.
Tot slot laat Joop ons een tafel vol met recent geplukte paddenstoelen zien ter illustratie van zijn verhaal. De aanwezigen storten zich geïnteresseerd op de zwammen.
Filmpje Paddenstoelen-Project van ETW
Na de pauze toont Janine Vermeulen ons een kort fragment van een documentaire over het paddenstoelen-project van de organisatie Embrace The World, opgericht in India door ‘knuffelmoeder’ Amma. In India plegen veel boeren zelfmoord, vanwege de schrale omstandigheden. Hun weduwen kunnen uit 50 beroepsopleidingen de cursus betreffende het kweken van oesterzwammen, kiezen, op grondgebied waar de olifanten alle groenten opeten. Gerrit-Jan de Bruyn, als kenner, legt na afloop uit dat dit proces in twee/drie weken kan verlopen door de plastic pakken met vruchtbaar substraat en de donkerte, de warmte en het vocht in het plastic. In Nederland is dit eveneens verkrijgbaar bij het tuincentrum.
Nieuws over lopende projecten:
Anne Marie van Dam vraagt of er mensen geïnteresseerd zijn om op zaterdagmiddagen te helpen bij de tuin van Vrij Groen naast Naturalis. Deze week kunnen vrijwilligers ook woensdagmiddag terecht om te helpen de tuin mooier te maken dan deze al is. Er is hulp nodig bij de drainage van de tuin en tevens bij het kunstwerk/ de Shelter, gemaakt door Ludy Feyen. Op maandag 21 december moet de Shelter af zijn en is er een opening op de tuin met muziek en vuur. Je kunt je opgeven bij Ludy Feyen.
Ton Duyndam deelt mee dat op het schoolplein van de vrije school Mareland extra schoollokalen worden gebouwd. Veel mensen zijn hier boos over, omdat het schoolplein opnieuw onder de loep genomen moet worden. Fonds 1818 en de gemeente Leiden gaan het komende jaar bij elkaar zitten om een ontwerper aan te trekken, zodat het in 2012 aangelegd kan worden.
Jacques van Rijn vertelt dat Fonds 1818 een extra E 20.000,- gestort heeft voor nieuwe biodiversiteits-projecten. Aanvragen moeten voor 15 december 2010 binnen zijn.
Janine Vermeulen vertelt dat ze zich heeft aangemeld als NVO partner op het aanstaande NVO-Congres op 8 november. Op dit congres komen veel bedrijven bijeen, die betrokken en duurzaam willen ondernemen. Janine laat het ons weten wanneer ze een goede deal heeft gesloten.
Janine Vermeulen benoemt dat het Groen Idee Café afhankelijk is van de ideeën en initiatieven van de bezoekers. Margje Vlasveld doet een oproep aan alle mensen die willen bijdragen aan het Groen Idee Cafe met hulp op welke wijze dan ook, om te mailen naar: ideecafé@ideecafé.nl
Agenda/ Volgende bijeenkomsten Groene IDeeCafé:
15/11: ecologisch bouwen, anders wonen en woongroepen: wat voor initiatieven zijn er? Film met brainstorm over kansen voor Leiden.
6/12: Alternatief Sinterklaas vieren met ruilmarkt.
20/12: Thema nog niet bekend.
|
