Verslag van
Het Groene IdeeCafé 29 maart 2010

Aanwezig:
In totaal waren er ongeveer 35 aanwezigen, ook nu weer bekende en nieuwe gezichten, waaronder via Naturalis en de Coworkcompany.

Opening en introductie:
Margje Vlasveld en Janine Vermeulen heten alle aanwezigen welkom, de zaal is goed gevuld. Vervolgens vertelt Janine over de ontmoeting van het Vrij Groen Team met Ro Koster en Ad Kil, twee architecten via Naturalis.  Hun enthousiasme over ontwerpen in samenhang met en naar voorbeeld van de natuur, was zo aanstekelijk dat we ze hebben uitgenodigd om hun visie op duurzaam bouwen en Cradle to Cradle, hier te komen vertellen. Aansluitend is er ruimte om te netwerken over lopende projecten.

Presentatie: de visie van RO&AD architecten op duurzaam bouwen en cradle to cradle:
Ro koster en Ad Kil werken samen als architecten. Ze zijn door Naturalis gevraagd om een programma van eisen te maken voor de nieuwbouw. Dit omdat ze in hun visie behoorlijk aansluiten op biodiversiteit en de manier waarop de natuur werkt.
In hun presentatie gaven ze tal van voorbeelden van hun ontwerpen en creaties met prachtige foto’s. Ze werken zoveel mogelijk met duurzame materialen, en deelden ook hun missers zoals een verf die brandvertragend moest werken in een duurzaam, houten Praxis gebouw, die achteraf giftig bleek te zijn.

Ze zijn altijd op zoek naar creatieve oplossingen voor vragen zoals: hoe kun je een tijdelijk kantoor maken dat hip is en duurzaam? Of: hoe maak je een duurzame constructie van bamboe die het giftige glasvezel polyester vervangt?  Bijna elke vraag brengt een zoektocht naar innovatie met zich mee, vooral ook omdat ze zoveel mogelijk duurzaam werken en hun grenzen telkens verleggen. Hun motto is: als je doet wat je deed, zal je altijd krijgen wat je had  (vrij naar Albert Einstein).

Bij hun opdrachten uitwerken mag alles, als je er maar blij van wordt. Ze hebben echter een leidende ontwerpvraag die luidt: stimuleert het leven? Zo ja, dan neem je het op in je ontwerp, zo nee, dan zoek je verder naar een andere oplossing.

Voorbeelden van creaties van Ad en Ro zijn: een houten concertzaal in de vorm van een bloem die door bewoners in 14 dagen werd gebouwd, een houten Praxis, een kantoor van karton, papieren koffiehokjes die door een park rijden, een doodkist van bamboe met zaadjes erin, een visie op een bosrijke Limes waar bouwen meer natuur oplevert. Tenlotte vertelden ze over de ideeën die ze tot nu toe hebben over het nieuwe Nederlands Centrum van de Biodiversiteit (NCB), beter bekend als Naturalis.

Kern van hun visie is weer: alles mag als het bijdraagt aan leven. Verder hanteren ze basis principes voor het programma van eisen, die ze vergelijken met de Australische songlines. Enkele voorbeelden zijn: maak ruimte voor nieuwe kiemen. Zij vertalen dat in: maak een gebouw dat meegroeit en krimpt met de behoeften van de gebruikers.
En ze keren het bestaande idee van een museum om: de bewoners van de stad maken het museum, brengen de collectie naar het museum ipv andersom. Daardoor roepen ze op om rond het gebouw ruimte te geven aan verenigingen, stichtingen die actief zijn in de levende biodiversiteit en stadstuinbouw die de biodiversiteit verrijkt.

Nog een voorbeeld van een songline is: de natuur doet het zo… en kijkend naar hoe termietenheuvels zijn gebouwd, dragen ze ideeën aan voor een installatieloos gebouw.

Tenslotte last but not least haken ze aan bij het beeld van de Stamboom van het leven. In het midden zie je de evolutionaire oersoep en erom heen alle stambomen van het leven dat daaruit is gegroeid. Daarop baseren ze hun pleidooi voor een evolutionaire investeringsstrategie: kleine investeringen doen per keer  in bouwen en ontwerpen. Deze leveren veel meer waarde op dan alles doen in één keer, zo blijkt uit onderzoek.  Dan kan je beter mee bewegen met de snelheid waarmee plannen veranderen en de maatschappelijke behoeften.

Na afloop werden vragen gesteld en er werden nieuwe ideeën aangedragen door hun inspiratie. Een aanwezige droeg het idee aan om de tuin op het dak van het nieuwe gebouw te maken en het nieuwe gebouw langzaam uit de grond te laten oprijzen over de jaren heen. Iemand anders om de tuin te laten vergroeien met het gebouw, zoals ook in de schetsen van Ro en Ad te zien is.

Een andere aanwezige vroeg n.a.v. het meerdere jaren idee voor de Limes, hoe je zulke plannen nou realiseert als er elke drie jaar nieuwe inzichten zijn. Dan moet je loslaten, zeggen Ro & Ad. Maar dat moet je ook als je wel alles probeert te beheersen in een strak ontwerp.
Tenslotte vroeg iemand zich af of en hoe een lege ruimte ook de stad Leiden kan inspireren. De lege ruimte in de stad New York (het Central park) was  leidend is voor het kartonnen kantoor ontwerp. Op de stadsplattegrond van New York is zichtbaar hoe alle huizen grenzen aan het park; “Eigenlijk wil Iedereen bij het niets wonen”, zei Ro. Een lege ruimte geeft helderheid, mooi inzicht.
Na afloop bedanken we Ad en Ro en wordt de agenda besproken, waarna het netwerken begint. Om 22.30 uur sloten we de avond af.

Agenda komende weken:
Woensdag 31 maart: Aan het Havenplein  wordt een wilgenschip gebouwd. Dat is een drijvend eilandje van wilgen. Wilgen worden ingezet om het water te zuiveren. Bovenop het eilandje worden eetbare planten geplant, en ook is er ruimte voor vogels om uit te rusten of te nestelen. Vorig jaar is al een wilgenschip gebouwd, het eerste in Europa en het lag in Leiden bij de Waag. Op de site van de Ideewinkel vindt u daar een filmpje van. Het nieuwe wilgenschip is een vervanging van het vorige, dat is overvaren omdat het teveel op de route van de Peurbakkentocht lag. De Ideewinkel is erg blij met de nieuwe plek, vooral ook omdat het initiatief nu door bewoners is opgepakt en verder wordt gedragen. Zie hieronder.

Zaterdag 3 april vanaf 14.00 uur: Wilgenschepen aan het Havenplein bouwen. Op initiatief van Aafke Verkade, zie www.verkademeisje.nl  gaan bewoners op zaterdag 3 april wilgenscheepjes bouwen voor de grachten in hun buurt. Aafke, zelf actief in deze buurt, zocht contact met de Ideewinkel om dit project op te zetten omdat ze het wilgenscheepje vorig jaar had gezien in de stad. Samen met de Ideewinkel vroeg de buurt een wijksubsidie aan. En nu dus worden in de wijk olv professionals en leerlingen  van een Permacultuur opleiding, met buurtbewoners scheepjes gebouwd. Iedereen mag meedoen en is welkom. Deze buurt kwam vorig jaar in het nieuws omdat ze het initiatief hebben genomen om touwen aan de kademuren te hangen, zodat katten niet verdrinken in de gracht. Op 19 mei gaat deze buurt  floatlands bouwen met de gemeente.

Netwerken over lopende en nieuwe groene initiatieven:
Na de presentatie gaat de avond over in informeel netwerken over lopende initiatieven, zoals de Naturalistuin, Transition Towns, etc. Meer informatie en recente stand van zaken over deze initiatieven vindt u op de site van de Ideewinkel  en via de pagina van het Groene Ideecafé waar ook alle vorige verslagen staan.

Volgende Groen Idee Café: maandag 19 april!!!
Omdat 8 april tweede paasdag is, valt het Groene Ideecafé op de eerste maandag van de maand uit. Op maandag 19 april is het onderwerp Streekproducten. Marijke Langenveld en Hannie Korthof van het Land van Wijk en Wouden presenteren de stand plannen voor een betere verkrijgbaarheid van streekproducten uit de Leidse regio.